مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، در نشستی در دانشگاه دارتموث از گفتوگوهای دونالد ترامپ با طالبان در دور اول ریاستجمهوریاش دفاع کرد. با این حال، پمپئو اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان را «یکی از فاسدترین رهبرانی» خواند که با او روبهرو شده است.
او که با جان کری، دیگر وزیر خارجه پیشین ایالات متحده در این برنامه شرکت کرده بود، در پاسخ به پرسشی درباره تعیین زلمی خلیلزاد و ساختار گفتوگوهای دوحه، این دیدگاه را رد کرد که گویا آمریکا دولت افغانستان را کنار گذاشته بود. پمپئو گفت آمریکا در طول پانزده سال از دولت افغانستان حمایت کرد، اما این دولت نتوانست نیازهای اساسی مردم افغانستان را برآورده کند و طالبان همچنان در حال پیشروی بود.
او گفت چند مقام پیشین، خلیلزاد را برای این نقش پیشنهاد کرده بودند و پس از گفتوگو با نامزدها، او بهترین گزینه عنوان شد. پمپئو گفت راهبرد دولت ترامپ این بود که همه طرفهای افغان، از جمله طالبان، وارد گفتوگو شوند. به گفته او، دولت ترامپ نخستین دولتی بود که توانست همه طرفها را در یک اتاق گردهم آورد.
او گفت که اشرف غنی قصدی برای حل مشکل افغانستان نداشت و از وضع موجود راضی بود؛ وضعی که به گفته پمپئو آمریکاییها را برای حمایت از او و نظامش در خطر قرار میداد.
پمپئو همچنین گفت هم ترامپ و هم جو بایدن با شعار پایان دادن به حضور آمریکا در افغانستان وارد کارزار انتخاباتی شدند. به گفته او، هدف دولت ترامپ رسیدن به یک راهحل با مذاکره بود؛ روندی که ممکن بود شبیه روند صلح کلمبیا یا آفریقای جنوبی حتی ده سال زمان ببرد. او گفت دولت بایدن در نهایت راه خروج سریع را انتخاب کرد و افزود که این طرح هرگز فرصت آزموده شدن پیدا نکرد.
پمپئو در این نشست از افشای هرگونه ضمیمه محرمانه توافق دوحه خودداری کرد و دلیل آن را ملاحظات امنیت ملی عنوان کرد.
گفتوگوهای صلح افغانستان در دور نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ آغاز شد. در آن زمان، آمریکا برای پایان دادن به جنگ و بیرون کردن نیروهایش، گفتوگوهای مستقیم با طالبان را شروع کرد و زلمی خلیلزاد را بهعنوان نماینده ویژه تعیین کرد.
در پایان این گفتوگوها، آمریکا و طالبان در ۱۰ حوت ۱۳۹۸ توافقنامه دوحه را امضاء کردند. بر اساس این توافق، آمریکا پذیرفت نیروهایش را از افغانستان خارج کند و طالبان تعهد کرد که از خاک افغانستان علیه آمریکا و متحدانش استفاده نشود. این توافق همچنان زمینه گفتوگوهای بینالافغانی را فراهم کرد.
پیشتر زلمی خلیلزاد در نشست کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا در سال ۲۰۲۴ گفته بود که «توافقات جانبی» صلح با طالبان طبقهبندیشدهاند. او گفته بود به گونه مثال، پناه دادن به ایمن الظواهری «نقض جدی» این توافق بوده است.
در گزارشهایی که دو سال پس از توافقنامه آمریکا و طالبان منتشر شد، آمده بود که در عمل، محدود شدن حمایت آمریکا در میدان جنگ به سود طالبان تمام شد؛ از جمله روایتی که میگوید هواپیماهای آمریکایی نمیتوانستند گروههای طالبان را که بیش از ۵۰۰ متر دورتر منتظر مانده بودند هدف بگیرند. طالبان از همین ابهام برای تبلیغات و جنگ روانی هم استفاده کرد. همچنین گفته شده که مقامهای حکومت پیشین افغانستان نیز از جزئیات این تغییرات آگاهی روشن نداشتند.
پیش از این سخنگوی طالبان گفته بود که ضمایم توافقنامه دوحه درباره نحوه و مسیر خروج نیروهای آمریکایی و تعهد طالبان برای حمله نکردن به این نیروها است و چیز دیگر ندارد.
با ادامه خروج نیروهای خارجی و پیشروی طالبان، حکومت افغانستان به رهبری اشرف غنی در ۲۴ اسد ۱۴۰۰ سقوط کرد و طالبان وارد کابل شد و بار دیگر بر افغانستان مسلط گشت.
