هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در تازهترین سخنرانی خود در نماز عید قربان در قندهار، بار دیگر بر ضرورت اطاعت از «امیر» تاکید کرد و گفت مسلمانانی که بدون بیعت و فرمانبرداری از امیر جان بدهند، به «مرگ جاهلیت» مردهاند. او حفظ اتحاد در جامعه اسلامی را وابسته به وجود امیر دانست و هشدار داد که نافرمانی از نظام کنونی میتواند باعث ایجاد فتنه و فروپاشی شود.
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در سخنرانی خود در مراسم نماز عید قربان در مسجد عیدگاه قندهار گفت وجود امیر برای حفظ وحدت و جلوگیری از اختلاف در جامعه اسلامی ضروری است. او اظهار داشت که انسانها دارای دیدگاهها و افکار متفاوت هستند و اگر رهبری واحد وجود نداشته باشد، جامعه دچار تفرقه و آشوب خواهد شد.
رهبر طالبان تاکید کرد که به همین دلیل، در شریعت اسلامی مسلمانان موظف شدهاند برای خود امیر تعیین کنند و از او اطاعت داشته باشند. هبتالله گفت فردی که بدون بیعت و اطاعت از امیر بمیرد، «به مرگ جاهلیت» مرده است؛ عبارتی که در ادبیات دینی برای توصیف مرگ خارج از نظم و وحدت اسلامی به کار میرود.
این نخستین بار نیست که رهبر طالبان بر اطاعت کامل از دستوراتش تاکید میکند. او در نزدیک به پنج سال گذشته بارها در سخنرانیها و پیامهای رسمی خود، فرمانبرداری از رهبری طالبان را یک اصل اساسی عنوان کرده است.
هبتالله آخندزاده آخرین بار در دهم ثور، در دیدار با مقامهای وزارت مالیه طالبان، گفته بود اطاعت از دستورات او «مانند اطاعت از خدا و رسول» واجب است. او در همان سخنرانی هشدار داده بود که سرپیچی از فرمانهایش نهتنها تخلف اداری، بلکه نوعی نافرمانی دینی محسوب میشود.
رهبر طالبان در آن نشست همچنین اعلام کرده بود که از این پس با موارد «بیاطاعتی» برخورد جدی خواهد شد. او از مقامهای حکومتی خواسته بود در صورت آغاز اقدامات انضباطی و پیگیریها، از تصمیمهای او حمایت کنند و مانع اجرای فرمانها نشوند.
هبتالله آخندزاده پیشتر نیز در پیامی به مناسبت اجرای فرمانهایش در ولایت هرات گفته بود که تجربه تاریخ نشان داده هرگاه مردم از رهبران خود نافرمانی کردهاند، حتی حکومتها و خلافتهای بزرگ اسلامی نیز سقوط کردهاند. او از خلافتهای امویان، عباسیان و عثمانیان نام برده و هشدار داده بود که اگر مردم از «نظام فعلی» اطاعت نکنند، جامعه دچار فتنه و بحران خواهد شد.
اظهارات تازه رهبر طالبان در حالی مطرح میشود که در ماههای گذشته گزارشهای متعددی درباره اختلافات داخلی در رهبری طالبان منتشر شده است. برخی از مقامهای بلندپایه طالبان، از جمله سراجالدین حقانی، وزیر داخله، محمدیعقوب مجاهد، وزیر دفاع، و عباس استانکزی، معین پیشین وزارت خارجه، در موارد مختلف از سیاستها و تصمیمهای هبتالله آخندزاده انتقاد کردهاند.
کارشناسان سیاسی معتقدند تاکید مداوم هبتالله بر موضوع اطاعت و بیعت، بیش از هر چیز ناشی از نگرانی او نسبت به افزایش اختلافات درونی در ساختار طالبان است. به باور تحلیلگران، رهبر طالبان تلاش میکند با استفاده از مفاهیم دینی و مذهبی، انسجام داخلی این گروه را حفظ کرده و مانع گسترش مخالفتها در میان مقامهای ارشد شود.
همزمان، منتقدان طالبان میگویند استفاده مکرر از مفاهیمی مانند «اطاعت مطلق» و «مرگ جاهلیت» میتواند زمینه محدود شدن بیشتر فضای سیاسی و افزایش فشار بر مخالفان داخلی را فراهم کند؛ موضوعی که در ماههای اخیر بارها از سوی نهادهای حقوق بشری و فعالان سیاسی مورد انتقاد قرار گرفته است.
