در ادامه افزایش محدودیتهای مذهبی در افغانستان، شماری از دانشجویان در چندین دانشگاه کشور از اقدامات سازمانیافته طالبان برای تغییر مذهب در محیطهای آموزشی خبر دادهاند. به گفته این دانشجویان، در دانشگاههای قندهار، بامیان و تعلیم و تربیه کابل، برنامههایی مانند برگزاری سمینارها و کارزارهای تبلیغاتی با هدف سوق دادن دانشجویان به تغییر مذهب اجرا میشود.
بر اساس این گزارشها، در یکی از نشستهای رسمی در دانشگاه قندهار، برخی از مقامهای طالبان بهصورت علنی شیعیان را تکفیر کردهاند؛ اقدامی که به گفته دانشجویان، بهجای تقویت همزیستی، موجب گسترش فضای توهین و تفرقه شده است. آنان تأکید دارند که شیعه و سنی در افغانستان سابقه طولانی همزیستی دارند، اما سیاستهای اخیر باعث افزایش بیاعتمادی و شکافهای مذهبی شده است.
همزمان، اسنادی منتشر شده که نشان میدهد از دانشجویان در برخی دانشگاهها تعهد کتبی گرفته میشود تا برای حفظ «وحدت»، از مذهب سنی پیروی کنند. در این اسناد، پیروی از مذهب حنفی بهعنوان معیار وحدت ملی مطرح شده است. همچنین گزارشهایی وجود دارد که نشان میدهد در برخی مراکز آموزشی، دانشجویان ملزم به رعایت ظواهر خاصی مانند گذاشتن ریش و استفاده از پوشش مشخص شدهاند و باید به قوانین تعیینشده پایبند باشند.
پیش از این نیز موارد مشابهی در دانشگاه بلخ گزارش شده بود؛ جایی که دانشجویان از الزام به رعایت مجموعهای از مقررات سختگیرانه، از جمله تغییر مذهب، نوع پوشش و پیروی از دستورالعملهای اجتماعی خبر داده بودند. در یکی از مواد این مقررات، پیروی از مذهب حنفی بهعنوان شرط همبستگی و وحدت معرفی شده است.
این اقدامات در حالی انجام میشود که پس از بازگشت طالبان به قدرت، مذهب جعفری از رسمیت خارج شده و قوانین مرتبط با احوال شخصیه شیعیان لغو شده است. طالبان که خود را پیرو مذهب حنفی میدانند، بر یکسانسازی مذهبی در کشور تأکید دارند. یکی از مقامهای این گروه نیز در نشستی اعلام کرده که حاکمیت یک مذهب در افغانستان را امری مثبت میداند.
گزارشها نشان میدهد که این روند تنها به دانشگاهها محدود نیست. در برخی مناطق، پیشنهادهایی برای تغییر مذهب در قبال دریافت امتیازات مالی و امنیتی مطرح شده و در مواردی نیز افراد بهصورت اجباری تغییر مذهب داده شدهاند.
در کنار این فشارها، حملات هدفمند علیه شیعیان نیز ادامه دارد. در یکی از رویدادهای اخیر، افراد مسلح به تجمعی از شیعیان در ولایت هرات حمله کردند که در نتیجه آن تعدادی کشته و زخمی شدند.
نهادهای بینالمللی هشدار دادهاند که آزادیهای مذهبی در افغانستان بهشدت محدود شده و وضعیت اقلیتهای مذهبی رو به وخامت است. همچنین برخی مقامهای بینالمللی خواستار قرار گرفتن افغانستان در فهرست کشورهای دارای نگرانی ویژه شدهاند؛ اقدامی که میتواند زمینهساز اعمال فشارها و تحریمهای بیشتر شود.
