سراجالدین حقانی، وزیر امور داخله طالبان، برای نخستین بار بهطور رسمی تأیید کرد که در سال ۲۰۰۵ میلادی به چهار عضو ارشد شبکه القاعده که از زندان فوقامنیتی بگرام فرار کرده بودند، کمک کرده است تا مخفیانه به میرانشاه در پاکستان منتقل شوند. این اعتراف در مراسم تشییع جنازه یکی از فرماندهان شبکه حقانی در ولایت خوست صورت گرفت و بار دیگر پیوندهای عمیق میان طالبان و القاعده را آشکار ساخت.
وزیر امور داخله طالبان روز پنجشنبه در مراسم بزرگداشت عبدالستار سدو، از فرماندهان ارشد شبکه حقانی، با تجلیل از نقش وی در نبردها علیه نیروهای آمریکایی و حکومت پیشین افغانستان، فاش ساخت که همکاری این فرمانده با القاعده به فرار تاریخی زندانیان در سال ۲۰۰۵ منجر شده است. حقانی در بخشی از سخنان خود اظهار داشت: «زمانی که چهار عضو القاعده از زندان بگرام فرار کردند، ابتدا با ما تماس گرفتند و سپس با همکاری عبدالستار سدو به میرانشاه انتقال یافتند.»
بر اساس اظهارات حقانی، این چهار عضو ارشد القاعده شامل ابویحیی اللیبی، عمر فاروق، محمد جعفر جمال القحطانی و عبدالله هاشمی الشامی بودند که در جولای ۲۰۰۵ میلادی موفق شدند از زندان بگرام که تحت کنترل نیروهای آمریکایی بود، فرار کنند. در میان این افراد، عمر الفاروق، شهروند کویت، از چهرههای شاخص القاعده به شمار میرفت که پیشتر در سال ۲۰۰۲ میلادی در اندونزی بازداشت شده بود و بهعنوان یکی از رهبران ارشد عملیاتی این شبکه در جنوبشرق آسیا فعالیت میکرد.
یک منبع آگاه جزئیات بیشتری از این عملیات فرار فاش کرد و گفت که مولوی قادر، از اعضای کلیدی شبکه حقانی، نیز در میان فراریان حضور داشته است. به گفته این منبع، فراریان ابتدا خود را به منطقه متون در ولایت خوست رساندند و سپس با حمایت مستقیم فرماندهان شبکه حقانی، به مرکز میرانشاه در وزیرستان شمالی پاکستان منتقل شدند. این افراد پس از انتقال، در مناطق مکین و کانیگرم در وزیرستان جنوبی مستقر شدند و به بازسازی شبکه القاعده پرداختند.
فرار این زندانیان از زندان بگرام در آن زمان به یکی از معماییترین و جنجالیترین رویدادهای نظامی در افغانستان تبدیل شده بود. زندان بگرام بهعنوان یکی از محافظتشدهترین تأسیسات نظامی آمریکا در افغانستان شناخته میشد و این پرسش برای ناظران و مقامات نظامی آمریکایی مطرح بود که چگونه این زندانیان توانستهاند بدون هیچ گونه شلیک گلوله یا هشدار امنیتی، نه تنها از زندان فرار کنند، بلکه مسافت صدها کیلومتری تا مرز پاکستان را نیز با موفقیت طی کنند. اظهارات اخیر حقانی برای نخستین بار پاسخ این پرسش را روشن کرده و نقش مستقیم شبکه حقانی در این فرار را تأیید میکند.
بنا بر اطلاعات منتشر شده از سوی کاخ سفید، ابویحیی اللیبی که با نام حسن قائد نیز شناخته میشد، پس از ایمن الظواهری، بلندپایهترین رهبر القاعده محسوب میگشت. اللیبی پیش از پیوستن به اسامه بن لادن، عضو گروه مبارزان اسلامی لیبیا بود و پس از فرار از بگرام، به یکی از تأثیرگذارترین تئوریسینهای مذهبی و ایدئولوژیک القاعده تبدیل شد. او بهطور مرتب در نوارهای تصویری این گروه ظاهر میشد و بر ضرورت ادامه جهاد علیه نیروهای غربی تأکید میکرد. سرانجام اللیبی در جولای ۲۰۱۲ میلادی در پی حمله یک فروند پهپاد آمریکایی در وزیرستان شمالی پاکستان کشته شد.
اعتراف صریح سراجالدین حقانی در حالی صورت میگیرد که جامعه بینالمللی و شورای امنیت سازمان ملل متحد بارها نسبت به احیای پایگاههای القاعده در افغانستان تحت حاکمیت طالبان هشدار دادهاند. بر اساس تازهترین گزارش شورای امنیت، القاعده به کمک طالبان موفق شده است کمپهای آموزشی و عملیاتی خود را در افغانستان بازسازی کند و هماکنون این شبکه تروریستی در پنج ولایت افغانستان حضور فعال و پایگاههای دائمی دارد.
این اظهارات پیوندهای راهبردی و تاریخی میان شبکه حقانی و القاعده را بار دیگر برجسته ساخته است. پیشتر و در سال ۲۰۲۲ میلادی، کشته شدن ایمن الظواهری، رهبر وقت القاعده، در منطقه وزیر اکبرخان کابل در نزدیکی دیپلماتهای خارجی، نگرانیهای گستردهای را درباره نقش سراجالدین حقانی در حمایت از رهبران القاعده در قلب کابل برانگیخته بود. کارشناسان مسائل امنیتی معتقدند که شبکه حقانی نه تنها در گذشته، بلکه در حال حاضر نیز بهعنوان مهمترین متحد القاعده در افغانستان عمل میکند و این همکاری همچنان ادامه دارد.
