رایزن فرهنگی ایران در افغانستان با تأکید بر ظرفیتهای فقه اسلامی برای پاسخگویی به نیازهای انسان معاصر گفت آسانگیری در فقه به معنای کنار گذاشتن احکام نیست و باید در چارچوب قواعد شرعی و با توجه به شرایط زمان و مکان تبیین شود.
به گزارش اتحادنیوز، سید روحالله حسینی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان، در نشست وبیناری نقد و بررسی کتاب «فقه آسانگیری» اثر برهان محق، با تأکید بر ظرفیتهای فقه اسلامی برای پاسخگویی به نیازهای انسان معاصر، گفت: آسانگیری در فقه به معنای کنار گذاشتن احکام نیست، بلکه باید بر پایه قواعد شرعی، رفع عسر و حرج و توجه به شرایط زمان و مکان تبیین شود.
حسینی با اشاره به اهمیت موضوع کتاب «فقه آسانگیری» اظهار داشت: پرداختن به مسئله آسانگیری در شرایط کنونی جهان اسلام، صرفاً یک بحث فقهی نیست، بلکه با موضوعاتی همچون اخلاق دینی، همزیستی اجتماعی، خانواده، روابط اجتماعی، تقریب مذاهب اسلامی و نحوه حضور آموزههای دینی در زندگی معاصر ارتباط دارد.
وی افزود: یکی از نکات مهم در بررسی این اثر، تفکیک میان «آسانگیری شرعی» و «سهلانگاری در دین» است. اسلام در عین تأکید بر تکالیف و حدود الهی، شرایط و توان انسان را نیز مورد توجه قرار داده است و قرآن کریم میفرماید: «یُرِیدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَلَا یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ».
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان ادامه داد: آسانگیری در منطق اسلامی به معنای حذف احکام یا تبدیل دین به مجموعهای از توصیههای فاقد الزام نیست، بلکه به معنای فهم دقیق حکم، شناخت شرایط مکلف، توجه به عسر و حرج و پرهیز از تحمیل مشقتی است که شارع آن را اراده نکرده است.
وی با اشاره به ظرفیتهای موجود در دانش فقه برای مواجهه با شرایط متغیر زندگی تصریح کرد: مفاهیمی همچون رفع حرج، ضرورت، اضطرار، مصلحت، عرف و استطاعت نشان میدهد که فقه اسلامی نسبت به شرایط انسانی و اجتماعی بیاعتنا نیست و ظرفیتهای قابل توجهی برای پاسخگویی به مسائل جدید در اختیار دارد.
حسینی یکی از پرسشهای مهم در این زمینه را این دانست که آیا مسئله امروز جوامع اسلامی، فقدان قواعد فقهی برای آسانگیری است یا چگونگی استفاده صحیح و روشمند از ظرفیتهای موجود در میراث فقهی و گفت: این پرسش میتواند زمینه گفتوگویی علمی میان عالمان مذاهب اسلامی را فراهم کند.
اختلاف فقهی نباید به اختلاف اجتماعی تبدیل شود
رایزن فرهنگی ایران در افغانستان با اشاره به ارتباط موضوع کتاب با مسئله تقریب مذاهب اسلامی اظهار داشت: اختلاف دیدگاههای فقهی در تاریخ اسلام امری شناختهشده است، اما این اختلافات نباید به دشمنی مذهبی، نفی یکدیگر یا اختلاف اجتماعی منجر شود.
وی افزود: مطالعه میراث فقهی مذاهب اسلامی نشان میدهد که در بسیاری از مسائل، دیدگاههای متنوعی وجود دارد و مسلمانان میتوانند ضمن حفظ اصول اعتقادی و فقهی خود، در کنار یکدیگر زندگی کنند.
حسینی خاطرنشان کرد: «فقه آسانگیری» میتواند فرصتی برای این پرسش باشد که چگونه میتوان از ظرفیت اختلاف فقهی برای توسعه رحمت، مدارا و همزیستی بهره گرفت و اختلاف فقهی را به جای عامل منازعه، به زمینهای برای گفتوگوی علمی تبدیل کرد.
وی با اشاره به شرایط اجتماعی و فرهنگی افغانستان گفت: این موضوع برای جامعه افغانستان که از تنوع قومی، مذهبی و فرهنگی برخوردار است، اهمیت ویژهای دارد و گفتوگوی عالمان مذاهب اسلامی میتواند در تقویت همزیستی و تفاهم اجتماعی نقش داشته باشد.
آسانگیری فقهی نیازمند ضابطه است
حسینی در بخش دیگری از سخنان خود، تعیین مرز میان آسانگیری مشروع و تأثیرپذیری افراطی از عرف و شرایط زمانه را از موضوعات مهم در بحث «فقه آسانگیری» دانست و گفت: هر تغییری در سبک زندگی الزاماً به معنای تغییر حکم شرعی نیست و هر دشواری نیز الزاماً مجوز کنار گذاشتن حکم نخواهد بود.
وی تأکید کرد: آسانگیری باید ضابطهمند باشد؛ زیرا در غیر این صورت ممکن است مفهومی که در اصل یک ظرفیت فقهی است، به برداشت سلیقهای تبدیل شود.
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان پیشنهاد کرد در کنار تبیین موارد آسانگیری، معیارها، حدود و ضوابط آن نیز به صورت دقیق مورد بررسی قرار گیرد تا میان «آسانگیری مشروع» و «تساهل بیضابطه» تمایز روشنی ایجاد شود.
فقه و اخلاق نباید از یکدیگر جدا شوند
حسینی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) اظهار داشت: اگر پیامبر اسلام(ص) به تعبیر قرآن کریم «رَحْمَةً لِلْعَالَمِینَ» است، فقه و فهم دینی نیز باید ظرفیت خود برای رحمت، رفع مشقت غیرضروری، حفظ کرامت انسان و اصلاح جامعه را نشان دهد.
وی افزود: میان فقه و اخلاق نباید گسست ایجاد شود و جامعه اسلامی نیازمند فهمی از فقه است که در کنار بیان احکام، نسبت میان حکم، اخلاق، کرامت انسان و مصالح اجتماعی را نیز مورد توجه قرار دهد.
تأکید بر گفتوگوی فقهی میان مذاهب اسلامی
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان در ادامه، گفتوگوی میان علمای شیعه و اهلسنت را از ظرفیتهای مهم برای تقویت تفاهم در جهان اسلام دانست و گفت: اختلاف فقهی را میتوان بخشی از تاریخ و ظرفیت علمی تمدن اسلامی دانست، مشروط بر آنکه به ابزار تقابل و منازعه تبدیل نشود.
حسینی پیشنهاد کرد موضوع «فقه آسانگیری» در قالب نشستهای مشترک میان علمای مذاهب اسلامی نیز مورد بحث و بررسی قرار گیرد تا درباره اصول مشترک، تفاوت دیدگاهها و ظرفیتهای فقه اسلامی برای پاسخگویی به مسائل جدید گفتوگو شود.
وی در پایان، کتاب «فقه آسانگیری» را تلاشی برای طرح یکی از مسائل مهم در حوزه فقه و اندیشه اسلامی دانست و اظهار امیدواری کرد این اثر بتواند زمینهساز گفتوگوهای علمی بیشتر میان عالمان و اندیشمندان مذاهب اسلامی و تقویت فرهنگ همزیستی، تقریب و وحدت میان مسلمانان باشد.
اتحادنیوز؛ همراه شما در پیگیری تازهترین رویدادهای افغانستان و جهان.
