شاهمحمود میاخیل، معاون پیشین وزارت دفاع افغانستان، با انتقاد از توافقنامه همکاری امنیتی و نظامی میان طالبان و روسیه، هشدار داده است که این توافق نه تنها دستاورد قابل توجهی برای افغانستان به همراه نخواهد داشت، بلکه ممکن است این کشور را بیش از پیش درگیر رقابتهای ژئوپولیتیکی قدرتهای بزرگ منطقه و جهان کند.
شاهمحمود میاخیل، معاون پیشین وزارت دفاع افغانستان، در واکنش به امضای تفاهمنامه همکاریهای امنیتی و نظامی میان طالبان و روسیه، این توافق را اقدامی دانست که میتواند افغانستان را وارد مرحله تازهای از رقابتهای منطقهای و بینالمللی کند. او معتقد است که چنین همکاریهایی بیش از آنکه در راستای منافع ملی افغانستان باشد، در خدمت اهداف و منافع قدرتهای خارجی قرار دارد.
میاخیل در مقالهای به بررسی ابعاد مختلف این توافقنامه پرداخت و تأکید کرد که قدرتهای بزرگ جهان معمولاً برای حل مشکلات افغانستان یا توسعه این کشور وارد همکاری نمیشوند، بلکه هر یک به دنبال تأمین منافع راهبردی خود هستند.
به گفته وی، روسیه و چین در شرایط کنونی بیش از هر چیز نگران تهدیدهای امنیتی ناشی از فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان هستند و تلاش میکنند از سرایت ناامنی به قلمرو یا منافع خود جلوگیری کنند.
همچنین مقابله با قاچاق مواد مخدر از دیگر دغدغههای اصلی این کشورها در قبال افغانستان به شمار میرود. با این حال، میاخیل باور دارد که مسکو و پکن برنامهای برای سرمایهگذاریهای گسترده اقتصادی یا ارائه حمایتهای پایدار و بلندمدت نظامی به افغانستان ندارند.
معاون پیشین وزارت دفاع افغانستان با اشاره به سخنان اخیر محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، درباره اهداف این توافقنامه، اظهار داشت که بخش مهمی از تجهیزات و جنگافزارهای ساخت روسیه که در افغانستان باقی ماندهاند، سالهاست فرسوده شده و قابلیت عملیاتی خود را از دست دادهاند. به باور او، امید بستن به بازسازی این تجهیزات و دریافت کمکهای گسترده نظامی از سوی روسیه، انتظاری واقعبینانه نیست.
او در ادامه هشدار داد که افغانستان با توجه به وضعیت شکننده سیاسی، اقتصادی و امنیتی خود، ممکن است بیش از گذشته به صحنه رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شود. میاخیل تأکید کرد که در چنین شرایطی، کشورهایی مانند روسیه، ایالات متحده، چین و ایران هر یک تلاش خواهند کرد نفوذ خود را در افغانستان گسترش دهند و این موضوع میتواند پیامدهای پیچیدهای برای آینده کشور به همراه داشته باشد.
میاخیل همچنین تلاش طالبان برای کسب مشروعیت و جایگاه بینالمللی از طریق توسعه روابط امنیتی و نظامی با قدرتهای خارجی را ناکافی دانست. او خاطرنشان کرد که مشروعیت بینالمللی در نهایت از مشروعیت داخلی سرچشمه میگیرد و هیچ حکومتی بدون رضایت و حمایت شهروندان خود نمیتواند به جایگاه پایدار در نظام بینالملل دست یابد.
وی تصریح کرد که راه رسیدن به ثبات و امنیت پایدار در افغانستان، امضای توافقنامههای امنیتی با کشورهای خارجی نیست، بلکه ایجاد یک نظام سیاسی قانونمدار، فراگیر و مبتنی بر اعتماد عمومی است. به گفته او، تا زمانی که ساختار سیاسی کشور نتواند مشارکت واقعی شهروندان را تضمین کند، چالشهای امنیتی و سیاسی افغانستان همچنان ادامه خواهد داشت.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، اخیراً در سفر رسمی خود به مسکو تفاهمنامه همکاریهای امنیتی و نظامی ـ فنی را با دبیر شورای امنیت روسیه امضا کرد. این توافقنامه از سوی مقامهای طالبان به عنوان گامی مهم در جهت توسعه همکاریهای دفاعی میان کابل و مسکو توصیف شده است.
وزیر دفاع طالبان پس از بازگشت به کابل، در نشستی خبری در میدان هوایی بینالمللی کابل اعلام کرد که هدف اصلی این توافق، افزایش ظرفیتهای فنی و نظامی افغانستان، ارتقای توانمندی نیروهای دفاعی و دریافت حمایتهای لجستیکی است. او تأکید کرد که طالبان به دنبال تقویت روابط دفاعی با کشورهای مختلف بر اساس منافع ملی افغانستان هستند.
یعقوب مجاهد همچنین مدعی شد که سیاست خارجی حکومت طالبان بر پایه «تعامل متوازن» با کشورهای جهان استوار است و کابل در صورت تأمین منافع ملی، آمادگی دارد توافقنامههای مشابهی را با ایالات متحده یا سایر کشورها نیز به امضا برساند.
با این حال، نزدیکی طالبان به روسیه واکنشهای متفاوتی را در سطح منطقه به دنبال داشته است. شماری از تحلیلگران سیاسی و کارشناسان مسائل منطقهای معتقدند که گسترش همکاریهای نظامی میان کابل و مسکو میتواند حساسیت برخی کشورهای همسایه، بهویژه پاکستان، را افزایش دهد و بر معادلات امنیتی منطقه تأثیر بگذارد.
در همین حال، وزیر دفاع طالبان پس از بازگشت از روسیه اظهار داشت که پاکستان در آینده نزدیک «جرأت حمله به افغانستان را نخواهد داشت». این اظهارات نیز با واکنشهای مختلفی در میان ناظران سیاسی و امنیتی روبهرو شده و بر گمانهزنیها درباره تأثیر توافق جدید طالبان و روسیه بر توازن قدرت در منطقه افزوده است.
