مراسم «هفته شهید» امسال به صحنه طرح مواضع مشترک و در عین حال متفاوت شماری از رهبران سیاسی و نظامی مخالف طالبان تبدیل شد؛ از درخواست مذاکره و فشار سیاسی بر این گروه تا تاکید بر ادامه مقاومت مسلحانه، حمایت از حقوق زنان و هزارهها و ضرورت شکلگیری بدیلی سیاسی برای افغانستان.
به گزارش اتحادنیوز؛ عبدالرب رسول سیاف، عبدالرشید دوستم، صلاحالدین ربانی، محمد محقق، یاسین ضیا، فوزیه کوفی و احمد مسعود، از چهرههای سیاسی، نظامی و جهادی افغانستان، در این مراسم با انتقاد از عملکرد طالبان، دیدگاههای خود درباره آینده سیاسی و امنیتی افغانستان را مطرح کردند.
سیاف و دوستم طالبان را به مذاکره فراخواندند
عبدالرب رسول سیاف، از رهبران پیشین جهادی، گفت طالبان بارها پیشنهاد مذاکره را رد کرده است و اگر دامنه جنگ و مخالفتها در افغانستان گسترش یابد، مسئولیت پیامدهای آن متوجه این گروه خواهد بود.
سیاف گفت در شرایط کنونی، راهحل بحران افغانستان یا جنگ است یا مذاکره؛ اما به گفته او، طالبان از گفتوگو خودداری میکند.
او جبهههایی را که اکنون علیه طالبان میجنگند، گروههایی دانست که «از روی مجبوریت» دست به سلاح بردهاند و گفت رفتار طالبان ناشی از «غرور و کبر» این گروه است.
سیاف همچنین از جبهههای مخالف طالبان خواست وحدت خود را حفظ کنند و اجازه ندهند تعصب و اختلافات داخلی بر فعالیت آنان اثر بگذارد.
او با اشاره به جنگهای گذشته گفت عنوان «اتحاد شمال» نامی نبود که اعضای این جبهه برای خود انتخاب کرده باشند، بلکه به گفته او، «دشمنان» این عنوان را برای ایجاد تفرقه میان گروههای مخالف به کار بردند.
عبدالرشید دوستم، رهبر جنبش ملی، نیز طالبان را به مذاکره فراخواند و هشدار داد که اگر این گروه به گفتوگو تن ندهد، جنگی در افغانستان آغاز خواهد شد که کنترل آن دشوار خواهد بود.
دوستم خطاب به طالبان گفت: «گپ ما را شوخی نگیرید» و از هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، خواست اجازه ندهد وضعیت از کنترل خارج شود.
او گفت مخالفان طالبان خواهان جنگ و خونریزی نیستند و برای مذاکره یک هیئت پنجنفره تعیین شده که اعضای آن صلاحیت گفتوگو با طالبان را دارند.
دوستم افزود گروههای مخالف طالبان اکنون به صورت گروههای کوچک فعالیت میکنند، اما در صورت ادامه وضعیت کنونی، این گروهها میتوانند گسترش پیدا کنند و هزاران نفر به آنان بپیوندند.
او همچنین از طالبان خواست به بدخشان و پنجشیر لشکرکشی نکند، خانههای مردم را تلاشی نکند و از بازداشت شهروندان خودداری کند.
ربانی: بحران افغانستان فراتر از بازگشایی مکاتب دختران است
صلاحالدین ربانی، رهبر حزب جمعیت اسلامی افغانستان، در این مراسم از اعضای طالبان در بدخشان و مناطق شمالی که به این گروه پیوستهاند خواست منافع مردم را بر منافع طالبان ترجیح دهند.
ربانی بدون نام بردن از افراد مشخص، آنان را «فریبخوردگان» خواند و گفت: «شما غیرملی هستید و تاریخ لکه ننگی بر جبین شما خواهد گذاشت.»
او همچنین از جوانان خواست برای تحکیم یکپارچگی مردم افغانستان تلاش کنند و از دامنزدن به اختلافات بر مبنای ولایتها خودداری کنند.
رهبر جمعیت اسلامی طالبان را متهم کرد که طی پنج سال گذشته با افغانستان مانند «سرزمین به غنیمت گرفتهشده» برخورد کرده است. او استخراج بیرویه و بهرهبرداری غیرمسئولانه از منابع طبیعی را تهدیدی جدی برای محیط زیست و داراییهای عمومی دانست و این وضعیت را «به آتش کشیدن هدفمند افغانستان» خواند.
ربانی همچنین به قرارداد نفت غرب افغانستان و حضور زلمی خلیلزاد در مراسم امضای این قرارداد میان طالبان و شرکت عربستانی دلتا اینترنشنال اشاره کرد و به شرکتهایی که در چنین قراردادهایی مشارکت میکنند درباره پیامدهای حقوقی احتمالی هشدار داد.
او در بخش دیگری از سخنانش گفت بازگشایی مکاتب دختران، با وجود اهمیت آن، نباید تنها شرط پذیرش طالبان تلقی شود و بحران افغانستان ابعاد گستردهتری دارد.
به گفته ربانی، حل بحران سیاسی و تبعیض علیه اقوام باید به صورت اساسی مورد توجه قرار گیرد.
محقق: جهان با طالبان تعامل نکند
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، از کشورهای همسایه و جامعه جهانی خواست با طالبان تعامل نکنند و از مردم افغانستان، بهویژه هزارهها و شیعیان، برای رسیدن به «آزادی» حمایت کنند.
محقق در این مراسم که به صورت آنلاین برگزار شد، گفت جامعه هزاره و شیعه در افغانستان تحت فشار قرار دارد و به گفته او، «همهچیزشان مورد هجوم قرار گرفته و عرصه بر آنها تنگ شده است».
او طالبان را «دستنشانده امریکا» خواند و گفت ایالات متحده در یک «تبانی»، سرنوشت مردم افغانستان را به گروهی سپرده است که او آن را «مزدور» توصیف کرد.
رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان همچنین با اشاره به گذشته مجاهدین گفت آنان زمانی از اعتبار و جایگاه بالایی برخوردار بودند، اما به گفته او، «فریب زرق و برق امریکا را خوردند» و ارزشهایشان از میان رفت.
محقق در پایان از مردم افغانستان خواست برای تغییر وضعیت کنونی «به پا بخیزند».
ضیا: مقاومت طالبان را تحت فشار قرار داده است
یاسین ضیا، رهبر جبهه آزادی افغانستان، با اشاره به افزایش حملات مخالفان طالبان گفت وضعیت از کنترل این گروه خارج شده و طالبان برای مقابله با فشارهای موجود به فعالیتهای تبلیغاتی روی آورده است.
ضیا گفت درخواستهای مذاکره و مواضع سیاسی در پنج سال گذشته نتوانسته طالبان را به چالش بکشد، اما فعالیت جبهههای مخالف موجب افزایش فشار بر این گروه شده است.
او افزود طالبان پیشتر موجودیت جبهههای مخالف را زیر سوال میبرد، اما اکنون بهطور پیهم تاکید میکند که جنگ راهحل نیست.
رهبر جبهه آزادی گفت جنگ علیه طالبان تا زمانی ادامه خواهد داشت که به خواستها و آرزوهای مردم افغانستان احترام گذاشته شود.
او تاکید کرد جبهه آزادی برای تصاحب قدرت برای خود نمیجنگد، بلکه هدف آن انتقال قدرت از طالبان به مردم افغانستان است.
ضیا همچنین از مخالفان طالبان خواست برای دوره پس از طالبان برنامهریزی کنند و از رهبران سیاسی خواست از «دالر امریکا و جمهوریت» عبور کنند و به روشی روی بیاورند که به گفته او، نتیجهبخش باشد.
او طالبان را به ایجاد عمدی اختلاف میان اقوام افغانستان و همچنین سوءاستفاده از دین برای جمعآوری پول از تاجران متهم کرد.
ضیا همچنین با اشاره به حملات انتحاری و انفجارهای گذشته، گفت جبهه آزادی و جبهه مقاومت ملی به بازارها و مراکز عمومی حمله نکردهاند و امنیت نسبی کنونی را نتیجه آن دانست که مخالفان طالبان، به گفته او، از «فرهنگ انفجار و انتحار» استفاده نمیکنند.
کوفی: زنان افغانستان تنها گذاشته شدهاند
فوزیه کوفی، نماینده پیشین مجلس افغانستان، نیز گفت زنان در افغانستان «به معنای واقعی کلمه تنها گذاشته شدهاند» و طالبان آنان را از اساسیترین حقوق خود محروم کرده است.
کوفی تاکید کرد زنان افغانستان علاوه بر محدودیتهای اعمالشده از سوی طالبان، از سوی برخی رهبران سیاسی کشور نیز مورد بیتوجهی قرار گرفتهاند.
احمد مسعود: مقاومت مسلحانه ادامه دارد
احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان، نیز گفت مقاومت مسلحانه علیه طالبان در داخل افغانستان ادامه دارد و تا زمانی که به گفته او «ظلم و استبداد طالبان» ادامه داشته باشد، این مقاومت متوقف نخواهد شد.
مسعود گفت: «تا زمانی که ظلم طالبان ادامه یابد، مبارزه ما نیز ادامه خواهد یافت.»
او با اشاره به کشتهشدن شماری از فرماندهان جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی گفت کشتهشدن این نیروها نشاندهنده حضور نیروهای مخالف طالبان در داخل افغانستان است.
رهبر جبهه مقاومت ملی همچنین مدعی شد که مقاومت مسلحانه در سالهای گذشته از نظر جغرافیایی و تشکیلاتی گسترش یافته است.
در مقابل، طالبان موجودیت نیروهای مقاومت در افغانستان را محدود توصیف کرده و گفته است مخالفان این گروه از خاک پاکستان وارد افغانستان میشوند.
در مجموع، سخنان مطرحشده در «هفته شهید» بیش از آنکه نشاندهنده یک جبهه منسجم در برابر طالبان باشد، بیانگر پراکندگی و اختلاف رویکرد در میان مخالفان این گروه است.
رهبران سیاسی و باسابقه اپوزیسیون، از جمله سیاف و دوستم، آشکارا بر مذاکره تاکید میکنند؛ در حالی که چهرههای جوانتر مانند یاسین ضیا و احمد مسعود همچنان بر ادامه مبارزه و مقاومت مسلحانه تاکید دارند.
محمد محقق نیز مواضعی تندتر اتخاذ کرده که بخشی از آن را میتوان در چارچوب تلاش او برای حفظ پایگاه اجتماعی خود در میان هزارهها و شیعیان افغانستان ارزیابی کرد.
با این حال، پشت این مواضع متفاوت، یک واقعیت مشترک وجود دارد: اپوزیسیون افغانستان در شرایط کنونی توان نظامی و سیاسی لازم برای به چالش کشیدن جدی طالبان را ندارد و همین مسئله، مذاکره را به یکی از گزینههای اصلی آنان تبدیل کرده است.
حتی جبهههای مسلح مخالف طالبان نیز با وجود تاکید بر ادامه جنگ، در برابر نیروی نظامی گسترده طالبان و برخورداری این گروه از تجهیزات و ساختار امنیتی منسجم، ظرفیت لازم برای تغییر موازنه قدرت را ندارند. در جبهه مقاومت ملی نیز پس از کشتهشدن حسیب پنجشیری، از فرماندهان برجسته این جبهه، گزارشهایی از کاهش روحیه نیروها مطرح شد.
بنابراین، مواضع مطرحشده در این مراسم را نمیتوان نشانه شکلگیری یک جبهه واحد و قدرتمند علیه طالبان دانست؛ بلکه بیشتر بازتاب تلاش جریانهای مختلف برای حفظ جایگاه خود و یافتن راهی برای اثرگذاری بر آینده سیاسی افغانستان است.
اتحادنیوز، همراه شما در پیگیری تازهترین رویدادهای افغانستان و جهان.
