آیتالله محمد اسحاق فیاض، از مراجع عالیقدر شیعیان و یکی از برجستهترین استادان حوزه علمیه نجف، پس از یک دوره بیماری طولانی در ۹۶ سالگی درگذشت. او که اصالتاً اهل ولایت غزنی افغانستان بود، بیش از هفت دهه از عمر خود را صرف تدریس، پژوهش و فعالیتهای علمی و دینی در نجف اشرف کرد و از چهرههای تأثیرگذار جهان تشیع به شمار میرفت.
دفتر آیتالله محمد اسحاق فیاض روز پنجشنبه، ۱۴ جوزا، با انتشار بیانیهای درگذشت این مرجع تقلید شیعیان را تأیید کرد. براساس این بیانیه، آیتالله فیاض پس از سپری کردن یک دوره بیماری طولانی در سن ۹۶ سالگی در شهر نجف عراق چشم از جهان فروبست.
آیتالله محمد اسحاق فیاض یکی از شناختهشدهترین مراجع تقلید شیعیان در جهان اسلام به شمار میرفت و جایگاه ویژهای در میان پیروان مکتب تشیع، بهویژه شیعیان افغانستان، داشت. او در کنار فعالیتهای گسترده علمی و فقهی، نقش مهمی در تربیت نسلهای مختلف طلاب علوم دینی و گسترش آموزههای فقهی و اصولی در حوزه علمیه نجف ایفا کرد.
محمد اسحاق فیاض در سال ۱۳۰۹ خورشیدی در ولایت غزنی افغانستان متولد شد. او آموزشهای ابتدایی دینی را در زادگاه خود آغاز کرد و پس از آن برای ادامه تحصیل راهی مراکز علمی و دینی شد. در سالهای جوانی، پس از درگذشت مادرش، به شهر مشهد ایران مهاجرت کرد و بخشی از تحصیلات حوزوی خود را در حوزه علمیه این شهر ادامه داد.
وی در حدود سال ۱۳۲۷ خورشیدی و در سن ۱۸ سالگی وارد نجف اشرف شد؛ شهری که بعدها به مرکز اصلی فعالیتهای علمی، آموزشی و دینی او تبدیل شد. آیتالله فیاض در نجف از محضر شماری از بزرگترین استادان حوزه بهره برد و بهویژه از شاگردان برجسته آیتالله سید ابوالقاسم خویی به شمار میرفت. او بیش از ۱۵ سال در درسهای خارج فقه و اصول آیتالله خویی شرکت کرد و از نزدیکترین شاگردان علمی وی محسوب میشد.
یکی از مهمترین آثار علمی آیتالله فیاض مجموعه «محاضرات فی اصول الفقه» است که شامل تقریرات و مباحث درسهای اصول فقه آیتالله خویی میشود. این اثر در میان پژوهشگران و طلاب علوم دینی از جایگاه ویژهای برخوردار است و از منابع مهم آموزشی در حوزههای علمیه شیعه به شمار میرود.
آیتالله فیاض از اواخر دهه ۱۳۵۰ خورشیدی تدریس درس خارج فقه و اصول را در حوزه علمیه نجف آغاز کرد. او طی دهههای بعد به یکی از استادان برجسته این حوزه تبدیل شد و هزاران طلبه از کشورهای مختلف اسلامی در درسهای وی شرکت کردند. بسیاری از شاگردان او بعدها به عنوان استادان و شخصیتهای علمی و دینی در کشورهای مختلف شناخته شدند.
این مرجع تقلید شیعیان در کنار فعالیتهای آموزشی و پژوهشی، همواره در مسائل دینی و اجتماعی جهان اسلام نیز حضوری فعال داشت و دیدگاههای او در موضوعات مختلف فقهی و اجتماعی مورد توجه پیروانش قرار میگرفت. دفتر و مجموعه علمی او در نجف از مراکز مهم پاسخگویی به مسائل شرعی و دینی شیعیان به شمار میرفت.
آیتالله محمد اسحاق فیاض همچنین در میان شیعیان افغانستان از نفوذ و محبوبیت گستردهای برخوردار بود. شمار زیادی از شیعیان افغانستان از او تقلید میکردند و دفاتر نمایندگی وی در بخشهای مختلف کشور فعالیت داشتند. با این حال، در جوزای سال ۱۴۰۱، دفترهای آیتالله محمد اسحاق فیاض و آیتالله محقق کابلی در شهر غزنی از سوی طالبان بسته شدند؛ اقدامی که واکنشهایی را در میان پیروان این دو مرجع تقلید به همراه داشت.
درگذشت آیتالله فیاض پایان زندگی یکی از برجستهترین چهرههای علمی و فقهی جهان تشیع به شمار میرود؛ شخصیتی که بخش عمدهای از عمر خود را صرف آموزش، پژوهش و گسترش علوم اسلامی کرد و نام او به عنوان یکی از مراجع اثرگذار معاصر در تاریخ حوزه علمیه نجف و جامعه شیعیان جهان ثبت شده است.
