در حالی که روابط میان پاکستان و طالبان طی ماههای گذشته بهدلیل افزایش تنشهای امنیتی و اختلاف بر سر فعالیت گروههای مسلح تیره شده، چین تلاشهای تازهای را برای نزدیککردن دو طرف و کاهش بحران در مرزهای افغانستان و پاکستان آغاز کرده است.
روزنامه پاکستانی دان به نقل از منابع خود گزارش داده که مقامهای چینی پس از برگزاری نخستین دور مذاکرات میان نمایندگان پاکستان و طالبان در شهر اورومچی، اکنون برای دور دوم این گفتوگوها برنامهریزی میکنند. هدف اصلی این مذاکرات ایجاد سازوکاری پایدار برای کاهش تنشها و جلوگیری از تشدید بحران میان دو طرف عنوان شده است.
روابط میان اسلامآباد و طالبان طی یک سال گذشته بهدلیل مسائل امنیتی، فعالیت گروههای مسلح و درگیریهای مرزی با چالشهای جدی روبهرو بوده است. این اختلافات نهتنها بر وضعیت امنیتی مرزها تأثیر گذاشته، بلکه باعث کاهش تجارت، اختلال در ترانزیت کالا و محدودشدن رفتوآمد میان دو کشور نیز شده است.
براساس گزارش دان، بستهشدن گذرگاههای مرزی در چندین مقطع، خسارتهای اقتصادی قابلتوجهی برای دو طرف ایجاد کرده و نگرانیها درباره افزایش ناامنی در مناطق مرزی را بیشتر کرده است. در چنین شرایطی، تلاشهای مستقیم میان طالبان و پاکستان برای حل اختلافات نتیجه چشمگیری نداشته و همین موضوع باعث شده اسلامآباد به نقش میانجیگران خارجی، بهویژه چین، توجه بیشتری نشان دهد.
نماینده ویژه چین در امور افغانستان در هفتههای اخیر سفرهایی به کابل انجام داده و با مقامهای ارشد طالبان، از جمله وزیر خارجه این گروه، دیدار کرده است. مقامهای چینی و طالبان این گفتوگوها را مثبت توصیف کرده و بر ادامه همکاریها برای حفظ ثبات منطقه تأکید کردهاند.
طالبان نیز از پیشرفتهایی در روند گفتوگوها سخن گفتهاند، اما تاکنون جزئیات روشنی درباره اقدامات عملی خود در قبال نگرانیهای امنیتی پاکستان ارائه نکردهاند. برخی گزارشهای غیررسمی حاکی است که طالبان اقداماتی محدود علیه برخی گروههای مسلح در مناطق مرزی انجام داده، اما این اطلاعات هنوز بهطور مستقل تأیید نشده است.
یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان پاکستان و طالبان، نحوه برخورد با گروههای مسلح مخالف اسلامآباد است. پاکستان از طالبان میخواهد که علیه این گروهها اقدامات جدیتری مانند بازداشت، خلع سلاح یا تحویل اعضای آنان انجام دهد. در مقابل، طالبان تمایلی به درگیری مستقیم با این گروهها نشان نداده و تلاش میکند از افزایش تنشهای داخلی جلوگیری کند.
در همین حال، گزارشها نشان میدهد که در برخی مناطق مرزی، میزان درگیریها نسبت به ماههای گذشته کاهش یافته است. منابع محلی این کاهش نسبی تنش را تا حدی نتیجه توافقهای محلی میان قبایل دو سوی مرز میدانند.
روزنامه دان نوشته است که پس از ناکامی برخی میانجیگریهای پیشین از سوی کشورهایی مانند قطر، ترکیه و عربستان سعودی، اکنون روند جدیدی از دیپلماسی چندجانبه در حال شکلگیری است. در این میان، چین بهدلیل نفوذ اقتصادی گسترده، روابط نزدیک با پاکستان و گسترش ارتباطاتش با طالبان، جایگاه مهمی در این روند پیدا کرده است.
تحلیلگران پاکستانی معتقدند بیجینگ علاوه بر کاهش تنشهای امنیتی، اهداف اقتصادی مهمی را نیز دنبال میکند. از جمله این اهداف میتوان به حفاظت از پروژههای بزرگ اقتصادی چین در منطقه، بهویژه مسیر اقتصادی چین-پاکستان (سیپک)، و تقویت اتصال منطقهای اشاره کرد.
دان در پایان گزارش خود تأکید کرده که ادامه مذاکرات اورومچی میتواند فرصتی مهم برای بازسازی اعتماد میان اسلامآباد و طالبان باشد، اما موفقیت این روند به میزان انعطافپذیری دو طرف، انجام اقدامات عملی در حوزه امنیتی و ایجاد سازوکارهای پایدار برای ادامه گفتوگوها بستگی خواهد داشت.
