ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، همزمان با آغاز نخستین رزمایش مشترک هستهای روسیه و بلاروس، تاکید کرد که تسلیحات هستهای همچنان اصلیترین ابزار بازدارندگی و مهمترین تضمین امنیت ملی روسیه محسوب میشود. این رزمایش در شرایطی برگزار میشود که تنش میان مسکو و کشورهای غربی بر سر جنگ اوکراین به بالاترین سطح خود از زمان پایان جنگ سرد رسیده است.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، روز پنجشنبه در جریان آغاز نخستین رزمایش مشترک نیروهای هستهای روسیه و بلاروس اعلام کرد که سلاحهای هستهای نقشی کلیدی در حفظ امنیت، حاکمیت و ثبات راهبردی روسیه دارند. او تاکید کرد که توان هستهای مسکو همچنان مهمترین عامل بازدارندگی در برابر تهدیدات خارجی و فشارهای نظامی غرب به شمار میرود.
این رزمایش با حضور ولادیمیر پوتین و الکساندر لوکاشنکو، رئیسجمهور بلاروس، از طریق ارتباط ویدیویی آغاز شد. دو رئیسجمهور روند اجرای مانور و آمادگی نیروهای راهبردی دو کشور را بهصورت مستقیم زیر نظر گرفتند. به گفته مقامهای روسی، این نخستین بار است که رهبران دو کشور شخصاً در روند برگزاری چنین تمرینی مشارکت میکنند.
در جریان این رزمایش، سناریوهای مختلف مربوط به استفاده از تسلیحات هستهای استراتژیک و تاکتیکی مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین هماهنگی میان ساختارهای نظامی روسیه و بلاروس در شرایط بحران، نحوه انتقال فرماندهی و واکنش به تهدیدات احتمالی شبیهسازی شد. گزارشها حاکی است که در بخشی از این مانور، پرتاب آزمایشی موشکهای بالستیک و موشکهای کروز نیز انجام شده است.
پوتین در سخنان خود اعلام کرد که توان هستهای روسیه «ضامن نهایی استقلال و حاکمیت» این کشور و همچنین عامل حفظ امنیت «دولت اتحاد» میان روسیه و بلاروس است. او تاکید کرد که حفظ توازن قدرت در جهان بدون وجود بازدارندگی هستهای ممکن نیست و به همین دلیل، مسکو برنامه توسعه و تقویت نیروهای هستهای خود را ادامه خواهد داد.
الکساندر لوکاشنکو نیز در این نشست وضعیت زیرساختهای نظامی بلاروس را «مطلوب» توصیف کرد و گفت تجهیزات و سامانههای نظامی مستقر در شرق و مرکز این کشور در شرایط کامل عملیاتی قرار دارند. او تاکید کرد که رزمایش مشترک با روسیه صرفاً با هدف تقویت توان دفاعی انجام میشود و تهدیدی علیه کشورهای دیگر نیست.
لوکاشنکو در ادامه افزود که مینسک و مسکو قصد حمله به هیچ کشوری را ندارند، اما اگر امنیت و تمامیت ارضی دو کشور تهدید شود، از تمامی ظرفیتهای نظامی خود برای دفاع استفاده خواهند کرد. او همچنین تاکید کرد که همکاری نظامی روسیه و بلاروس در سالهای اخیر به شکل قابل توجهی گسترش یافته است.
این رزمایش در ادامه توافق راهبردی سال ۲۰۲۳ میان روسیه و بلاروس برگزار میشود؛ توافقی که بر اساس آن، روسیه برای نخستین بار پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بخشی از تسلیحات هستهای تاکتیکی خود را در خاک بلاروس مستقر کرد. تحلیلگران غربی این اقدام را بخشی از راهبرد کرملین برای ایجاد یک خط بازدارندگی جدید در برابر گسترش نفوذ ناتو در شرق اروپا میدانند.
روسیه و بلاروس از سال ۱۹۹۹ توافقی را تحت عنوان «دولت اتحاد» امضا کردهاند؛ توافقی که همکاری نزدیک دو کشور را در حوزههای سیاسی، اقتصادی، امنیتی و نظامی تعریف میکند. اگرچه هر دو کشور ساختار سیاسی مستقل خود را حفظ کردهاند، اما همکاریهای دفاعی میان آنها بهویژه پس از آغاز جنگ اوکراین به شکل بیسابقهای افزایش یافته است.
از زمان آغاز جنگ اوکراین، مسکو بارها نسبت به افزایش حمایتهای نظامی غرب از کییف هشدار داده است. مقامهای روسی تاکید کردهاند که ارسال تسلیحات پیشرفته غربی به اوکراین و اجازه استفاده از این سلاحها برای حمله به عمق خاک روسیه، خطر درگیری مستقیم میان روسیه و ناتو را افزایش میدهد.
کرملین همچنین در ماههای گذشته چندین بار هشدار داده که ادامه روند فعلی میتواند جهان را به سمت یک رویارویی هستهای سوق دهد. مقامهای غربی اما این اظهارات را بخشی از جنگ روانی روسیه ارزیابی کردهاند و معتقدند مسکو از تهدید هستهای برای جلوگیری از حمایت بیشتر کشورهای غربی از اوکراین استفاده میکند.
رزمایش جدید روسیه و بلاروس در حالی برگزار شده که روابط میان روسیه و کشورهای عضو ناتو به یکی از پرتنشترین دورههای خود در دهههای اخیر رسیده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند افزایش مانورهای هستهای و تبادل هشدارهای سیاسی میان دو طرف، نشانه ورود جهان به مرحلهای تازه از رقابتهای راهبردی و نظامی است؛ مرحلهای که یادآور فضای جنگ سرد میان شوروی و غرب است.
