انوارالحق کاکر، نخستوزیر پیشین پاکستان، در سخنرانی خود در مراسم «روز فرهنگ هزاره» در اسلامآباد، سیاستهای عبدالرحمان خان در قبال هزارهها را با اقدامات آدولف هیتلر علیه یهودیان مقایسه کرد؛ اظهاراتی که بار دیگر بحث درباره سرکوب تاریخی هزارهها و درخواست برای بهرسمیتشناسی نسلکشی آنان را در مرکز توجه قرار داده است.
انوارالحق کاکر، نخستوزیر پیشین پاکستان، در مراسم بزرگداشت «روز فرهنگ هزاره» که در شهر اسلامآباد برگزار شد، با اشاره به رویدادهای تاریخی افغانستان در دوران حکومت عبدالرحمان خان گفت آنچه در آن دوره بر هزارهها گذشته، شباهت زیادی به سیاستهای حکومت نازی آلمان در برابر یهودیان داشته است.
آقای کاکر در سخنان خود تاکید کرد که دوره حکومت عبدالرحمان خان را میتوان نمونهای از تجربه نازیسم در افغانستان دانست. او گفت عبدالرحمان خان «دقیقا همان کاری را انجام داد که هیتلر با یهودیان کرد» و با سیاستهای خشونتآمیز، بخش بزرگی از جامعه هزاره را هدف قرار داد.
نخستوزیر پیشین پاکستان در ادامه سخنانش از هزارهها به عنوان یکی از جوامع دارای پیشینه غنی فرهنگی و تمدنی در منطقه یاد کرد. او فرهنگ هزارهها را ترکیبی از میراثهای گوناگون تاریخی دانست و گفت هزارهها «وارثان سانسکریت، وارث مردم ترکتبار، وارث اوپانیشادها و وداها، وارث قرآن، وارث زبان انگلیسی و وارث زبان فارسی» هستند.
اظهارات کاکر در حالی مطرح میشود که موضوع سرکوب تاریخی هزارهها در افغانستان طی سالهای اخیر بار دیگر به یکی از بحثهای مهم اجتماعی و حقوق بشری تبدیل شده است. فعالان مدنی و نهادهای مدافع حقوق بشر بارها از حکومت افغانستان و نهادهای بینالمللی خواستهاند رویدادهای مربوط به دوران عبدالرحمان خان را به عنوان «نسلکشی هزارهها» به رسمیت بشناسند.
عبدالرحمان خان که در اواخر قرن نوزدهم بر افغانستان حکومت میکرد، متهم است که در فاصله سالهای ۱۸۹۱ تا ۱۸۹۳ میلادی دست به سرکوب گسترده هزارهها زده است. بر اساس اسناد و روایتهای تاریخی، او در ۲۵ سپتامبر سال ۱۸۹۱ فرمان حمله گسترده، قتلعام و کوچ اجباری هزارهها را صادر کرد.
مورخان و پژوهشگران معتقدند که در نتیجه این حملات، بخش بزرگی از جمعیت هزارهها کشته، آواره یا مجبور به ترک مناطق اصلی سکونت خود شدند. برخی منابع تاریخی میگویند بیش از نیمی از جمعیت هزارهها در جریان این رویدادها از بین رفتند و بسیاری از بازماندگان نیز به مناطق دیگر افغانستان، ایران و پاکستان مهاجرت کردند.
در سالهای اخیر، جامعه هزاره در کشورهای مختلف جهان هر سال از روز ۲۵ سپتامبر به عنوان روز یادبود قربانیان قتلعام هزارهها یاد میکند. فعالان هزاره تاکید دارند که ثبت رسمی این رویدادها به عنوان نسلکشی، میتواند گامی مهم در مسیر عدالت تاریخی و جلوگیری از تکرار خشونتهای قومی و مذهبی در افغانستان باشد.
اظهارات تازه انوارالحق کاکر نیز در شبکههای اجتماعی و رسانههای منطقهای بازتاب گستردهای داشته و بسیاری آن را یکی از صریحترین موضعگیریهای یک مقام ارشد پاکستانی درباره سرکوب تاریخی هزارهها توصیف کردهاند.
