اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره احتمال گفتوگوی مستقیم با رییسجمهور تایوان پیرامون فروش تسلیحات نظامی، بار دیگر حساسترین محور اختلاف میان واشنگتن و بیجینگ را به مرکز توجه بازگردانده است. این سخنان در حالی مطرح میشود که چین همواره هرگونه ارتباط رسمی میان مقامهای امریکایی و دولت تایوان را نقض اصل «چین واحد» دانسته و نسبت به پیامدهای آن هشدار داده است. تحلیلگران معتقدند چنین تحولی میتواند توازن شکننده روابط امریکا و چین را با چالش تازهای روبهرو کند.
دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده امریکا، اعلام کرده است که در آینده نزدیک درباره احتمال فروش تجهیزات و تسلیحات نظامی به تایوان، با لای چینگته، رییسجمهور این جزیره، گفتوگو خواهد کرد؛ موضوعی که از هماکنون واکنشها و نگرانیهای گستردهای را در سطح منطقهای و بینالمللی برانگیخته است.
براساس گزارش سرویس جهانی بیبیسی، ترامپ این اظهارات را تنها چند روز پس از سفرش به چین مطرح کرده؛ سفری که طی آن، مقامهای چینی بار دیگر بر حساسیت فوقالعاده موضوع تایوان در روابط میان دو کشور تاکید کرده بودند.
کارشناسان سیاسی میگویند اگر این گفتوگو میان رهبران امریکا و تایوان انجام شود، میتواند یکی از کمسابقهترین تحولات دیپلماتیک میان دو طرف طی چند دهه گذشته به شمار برود. از سال ۱۹۷۹، زمانی که ایالات متحده روابط رسمی دیپلماتیک خود را با تایوان قطع و دولت جمهوری خلق چین را به رسمیت شناخت، رهبران امریکا و تایوان بهصورت رسمی و مستقیم با یکدیگر وارد گفتوگو نشدهاند.
با وجود قطع روابط رسمی، واشنگتن همچنان یکی از اصلیترین حامیان نظامی تایوان باقی مانده و طی سالهای گذشته میلیاردها دالر تسلیحات دفاعی به این جزیره فروخته است. امریکا تاکید میکند که هدف از این همکاریها، حفظ توانایی دفاعی تایوان در برابر تهدیدهای احتمالی است.
در مقابل، دولت چین تایوان را بخشی جداییناپذیر از قلمرو خود میداند و بارها هشدار داده که هرگونه حمایت نظامی یا سیاسی خارجی از تایوان، دخالت مستقیم در امور داخلی چین محسوب میشود. مقامهای چینی همچنین تاکید کردهاند که گزینه استفاده از زور برای بازپسگیری تایوان را هرگز کنار نگذاشتهاند.
ترامپ در حالی از احتمال گفتوگو با رییسجمهور تایوان سخن گفته که او پس از پایان نشست دو روزه خود در بیجینگ، روابطش با شی جینپینگ، رییسجمهور چین، را «فوقالعاده» توصیف کرده بود. با این حال، بهنظر میرسد اختلاف بر سر تایوان همچنان یکی از جدیترین نقاط تنش میان دو قدرت جهانی باقی مانده است.
براساس گزارشها، مقامهای چینی در جریان دیدارهای اخیر با هیات امریکایی، بهصورت صریح اعلام کردهاند که مسئله تایوان مهمترین خط قرمز بیجینگ در روابط با واشنگتن است. شی جینپینگ نیز هشدار داده بود که اگر این موضوع بهدرستی مدیریت نشود، میتواند دو کشور را به سمت «درگیری مستقیم» سوق دهد.
تحلیلگران روابط بینالملل معتقدند اظهارات اخیر ترامپ ممکن است بخشی از سیاست فشار همزمان بر چین و نمایش حمایت گستردهتر از متحدان امریکا در منطقه آسیا ـ اقیانوسیه باشد. با این حال، برخی ناظران هشدار میدهند که افزایش تماسهای رسمی میان واشنگتن و تایپه، میتواند واکنش شدید چین را به همراه داشته باشد و تنشهای نظامی در تنگه تایوان را تشدید کند.
در سالهای اخیر، چین حضور نظامی خود را در اطراف تایوان بهطور قابل توجهی افزایش داده و بارها مانورهای نظامی گسترده در نزدیکی این جزیره برگزار کرده است. در مقابل، امریکا نیز حضور نظامی خود و متحدانش را در منطقه تقویت کرده و بر آزادی کشتیرانی در آبهای بینالمللی اطراف تایوان تاکید کرده است.
همزمان، تایوان تلاش میکند حمایت کشورهای غربی را برای مقابله با فشارهای سیاسی و نظامی چین حفظ کند. مقامهای تایوانی بارها گفتهاند که مردم این جزیره باید حق تعیین سرنوشت و انتخاب نظام سیاسی خود را داشته باشند.
اظهارات تازه ترامپ اکنون این پرسش را مطرح کرده که آیا روابط امریکا و تایوان وارد مرحلهای تازه خواهد شد یا واشنگتن همچنان تلاش خواهد کرد میان حمایت از تایوان و جلوگیری از تقابل مستقیم با چین، توازن برقرار کند. بسیاری از ناظران معتقدند هرگونه تغییر در این سیاست میتواند تاثیرات گستردهای بر امنیت منطقه و آینده روابط دو ابرقدرت جهان داشته باشد.
