در حالی که مقامهای طالبان بار دیگر از «احترام به همه مذاهب» سخن گفتهاند، گزارشها و روایتهای تازه از شهرهای مختلف افغانستان نشان میدهد فشار بر شهروندان و روحانیون شیعه همچنان ادامه دارد. دیدار وزیر احیا و انکشاف دهات طالبان با نمایندگان جامعه شیعه در شرایطی انجام شده که طی ماههای اخیر موارد متعددی از بازداشت، لتوکوب و اعمال محدودیت علیه شیعیان منتشر شده و واکنشهای گستردهای را در پی داشته است.
عبداللطیف منصور، وزیر احیا و انکشاف دهات طالبان، روز یکشنبه ۲۷ ثور در دیدار با سید حسن فاضلزاده، از چهرههای شناختهشده اهل تشیع، و شماری دیگر از نمایندگان جامعه شیعه افغانستان اعلام کرد که حکومت طالبان به تمامی مذاهب احترام میگذارد. او در این نشست مدعی شد که اکنون در افغانستان «نظام اسلامی» برقرار است و مردم با رضایت از این نظام حمایت میکنند.
منصور در بخشی از سخنانش گفت: «نظام ما به همه مذاهب احترام دارد.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که طی ماههای گذشته گزارشهای متعددی درباره افزایش فشار بر روحانیون و شهروندان شیعه در افغانستان منتشر شده است.
همزمان با این دیدار، انتشار روایتهایی از برخورد خشونتآمیز نیروهای امر به معروف طالبان با یک روحانی شیعه، موجی از واکنشها را در میان کاربران شبکههای اجتماعی، فعالان مدنی و منتقدان طالبان به دنبال داشته است.
حسینداد شریفی، روحانی شیعه، اعلام کرد که نیروهای امر به معروف طالبان او را به دلیل ثبت «نکاح موقت» مورد ضربوشتم قرار دادهاند. او همچنین گفت که طالبان در هفتههای اخیر دهها روحانی شیعه را بازداشت کرده و پس از گرفتن تعهد، آنان را آزاد کردهاند.
شریفی با انتقاد از عملکرد طالبان خواستار تغییر سیاست این گروه در قبال شیعیان شد و تاکید کرد که نباید به مذهب، علما و پیروان تشیع توهین شود.
در ماههای گذشته موارد متعددی از بازداشت روحانیون شیعه در کابل، هرات و برخی ولایتهای دیگر گزارش شده است. از جمله، حسین عظیمی، روحانی سرشناس شیعه در شهرک جبرئیل هرات، در ۱۳ حمل توسط نیروهای طالبان بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. طالبان تاکنون درباره دلیل بازداشت و محل نگهداری او توضیح شفافی ارائه نکرده است.
در رویدادی دیگر، شماری از روحانیون شیعه در هرات در ۲۸ حوت سال گذشته به دلیل مخالفت با برگزاری عید در تاریخ اعلامشده از سوی طالبان بازداشت شدند. منابع محلی گفتهاند که این افراد پس از بازجویی و گرفتن تعهد آزاد شدهاند.
همچنین گروهی از دانشجویان دانشگاه بلخ در ۲۱ حمل با ارائه اسناد و مدارکی اعلام کردند که مسئولان طالبان از آنان تعهد گرفتهاند تا مذهب خود را از تشیع به فقه حنفی تغییر دهند. این ادعا بازتاب گستردهای در رسانهها و شبکههای اجتماعی داشت و نگرانیهایی را درباره افزایش فشارهای مذهبی در محیطهای آموزشی افغانستان ایجاد کرد.
پیش از این نیز منابع بر اساس سندی گزارش داده بود که شورای علمای طالبان در ولایت بدخشان طی یک مکتوب رسمی اعلام کرده است پیروان مذهب اسماعیلیه در صورت تغییر مذهب به «سنی» از پاداش مالی و مصونیت امنیتی برخوردار خواهند شد.
منتقدان طالبان میگویند این اقدامات نشاندهنده تلاش برای تحمیل فقه حنفی بر تمامی شهروندان افغانستان است؛ اقدامی که به باور آنان با تنوع مذهبی و قومی کشور در تضاد قرار دارد.
فعالان حقوق بشر نیز هشدار دادهاند که طالبان با نادیده گرفتن «قانون احوال شخصیه شیعیان» در تلاش هستند نظام حقوقی و مذهبی یکسانی را بر همه شهروندان اعمال کنند. آنان میگویند ادامه چنین روندی میتواند شکافهای مذهبی و اجتماعی در افغانستان را عمیقتر کند.
در مقابل، طالبان همواره اتهام تبعیض مذهبی را رد کرده و تاکید کردهاند که حقوق همه شهروندان افغانستان در چارچوب شریعت اسلامی محفوظ است. با این حال، گزارشهای متعدد از بازداشت روحانیون شیعه، محدودیتهای مذهبی و فشار بر پیروان مذاهب غیرحنفی همچنان نگرانیهای گستردهای را در داخل و خارج از افغانستان برانگیخته است.
