همزمان با تشدید رقابتهای درونی طالبان بر سر کنترول معادن طلای بدخشان، منابع محلی از بازداشت نزدیکان شماری از فرماندهان بانفوذ این گروه، تخریب کارگاههای استخراج طلا و آغاز عملیات گسترده امنیتی در ولسوالیهای معدنی این ولایت خبر میدهند؛ تحولاتی که نشان میدهد اختلافات داخلی طالبان بر سر منابع اقتصادی، وارد مرحلهای کمسابقه و تنشآلود شده است.
منابع محلی در ولایت بدخشان میگویند طالبان در ادامه عملیات گسترده برای کنترول معادن طلا، شماری از افراد نزدیک به فرماندهان بانفوذ این گروه را بازداشت کردهاند. به گفته این منابع، اختلافات داخلی طالبان بر سر تصاحب و مدیریت معادن طلای بدخشان در هفتههای اخیر شدت گرفته و اکنون به مرحلهای رسیده که رهبری طالبان ناچار به اعزام نیروهای ویژه به این ولایت شده است.
براساس اطلاعات منابع محلی، خالد، خواهرزاده مولوی امانالدین منصور، والی طالبان در هلمند، از جمله افراد بازداشتشده است. همچنین موسی کاکه، از فرماندهان نزدیک به جمعهخان فاتح، معاون والی طالبان در زابل، همراه با چهار تن دیگر در ولسوالی شکی بازداشت شده است. منابع میگویند طالبان در تلاشاند موسی کاکه را به شهر فیضآباد انتقال دهند، اما جمعه فاتح در تلاش است موضوع را در همان منطقه حلوفصل کرده و زمینه آزادی او را فراهم کند.
منابع محلی همچنین تأیید کردهاند که طالبان بخشی از کارگاههای طلاکاری متعلق به امانالدین منصور را تخریب کردهاند. به گفته این منابع، شماری از این مراکز با همکاری شهروندان چینی فعالیت میکردند و در زمینه استخراج و فرآوری طلا مورد استفاده قرار میگرفتند.
همزمان گزارش شده است که اسماعیل غزنوی، والی طالبان در بدخشان، پیشتر از بازداشت سه شهروند چینی به دلیل نداشتن مجوز فعالیت در معادن طلا خبر داده بود. منابع میگویند حضور سرمایهگذاران و نیروهای فنی چینی در معادن بدخشان در ماههای گذشته افزایش یافته، اما رقابت شدید میان جناحهای طالبان باعث شده فعالیت بسیاری از این پروژهها با بحران مواجه شود.
به گفته منابع طالبان، اختلافات بر سر کنترول معادن طلای ولسوالیهای شکی، نسی و شغنان در هفتههای اخیر به شدت افزایش یافته است. این معادن از منابع مهم درآمدی در شمالشرق افغانستان محسوب میشوند و گروههای مختلف طالبان تلاش دارند سهم بیشتری از استخراج و درآمد آن را در اختیار بگیرند.
منابع نزدیک به طالبان میگویند رهبری این گروه برای مهار فرماندهان محلی و جلوگیری از گسترش درگیریهای داخلی، یک قطعه ویژه حدود هزار نفری را به بدخشان اعزام کرده است. فرماندهی این نیروها را محمد اسماعیل غزنوی، والی طالبان در بدخشان، برعهده دارد و او شخصاً عملیات را در ولسوالیهای معدنی و مناطق درواز رهبری میکند.
منابع هشدار دادهاند که احتمال وقوع درگیریهای خونین میان نیروهای اعزامی طالبان و افراد وابسته به فرماندهان محلی وجود دارد؛ زیرا برخی فرماندهان حاضر نیستند کنترل معادن و شبکههای استخراج را به سادگی واگذار کنند.
براساس اطلاعات منابع محلی، عبدالفتاح، برادر جمعه فاتح، نیز پس از آغاز عملیات طالبان همراه با دهها تن از افرادش از منطقه فرار کرده است. گفته میشود او یکی از چهرههای اصلی درگیری چند روز پیش در معدن طلای «قطقطی» ولسوالی شکی بوده است؛ درگیریای که تنشها میان جناحهای مختلف طالبان را آشکارتر کرد.
منابع محلی در درواز بدخشان میگویند نیروهای طالبان در جریان عملیات اخیر، خیمهها، تونلها و تجهیزات مربوط به شماری از معادن را تخریب کردهاند. به گفته این منابع، بستگان برخی فرماندهان طالبان بدخشانی که در استخراج معادن فعالیت داشتند نیز بازداشت شدهاند.
والی جدید طالبان در بدخشان چند روز پیش در سفر به ولسوالیهای شغنان و شکی به باشندگان محل هشدار داده بود که هیچ فردی بدون دریافت مجوز رسمی حق فعالیت در کارگاههای استخراج و طلاکاری را ندارد. او تأکید کرده بود که طالبان با هرگونه استخراج غیرقانونی و فعالیت خارج از چارچوب تعیینشده برخورد جدی خواهند کرد.
محمد اسماعیل غزنوی همچنین اعلام کرده بود که فعالیت حدود دو هزار معدن غیرقانونی در بدخشان متوقف شده است. با این حال، منابع محلی میگویند بخش بزرگی از این معادن پیش از این تحت نفوذ مستقیم فرماندهان محلی طالبان قرار داشت و اکنون تلاش برای تغییر توازن قدرت، باعث افزایش تنشها شده است.
براساس گزارش منابع، روند بازداشت افراد وابسته به جمعه فاتح و چهرههای نزدیک به مولوی امانالدین منصور همچنان ادامه دارد و تاکنون دستکم ۱۵ نفر در این عملیات بازداشت شدهاند.
این نخستین بار نیست که اختلافات داخلی طالبان بر سر معادن بدخشان علنی میشود. در سالهای گذشته نیز بارها گزارشهایی درباره رقابت میان فرماندهان محلی طالبان، درگیری بر سر معادن و بازداشت افراد وابسته به جناحهای مختلف منتشر شده بود.
تحلیلگران معتقدند معادن افغانستان، بهویژه معادن طلا، لیتیوم و سنگهای قیمتی، به یکی از مهمترین محورهای رقابت درونی طالبان تبدیل شده است. منتقدان طالبان نیز بارها این گروه را به نبود شفافیت در مدیریت منابع طبیعی و نحوه هزینهکرد درآمدهای حاصل از استخراج معادن متهم کردهاند.
منابع محلی میگویند پس از برکناری عبدالرحمان عمار، رئیس پیشین معادن بدخشان، و انتصاب شفیقالله حفیظی به عنوان رئیس جدید معادن این ولایت، اختلافات میان جناحهای مختلف طالبان شدت بیشتری گرفته و اکنون به یکی از جدیترین بحرانهای داخلی این گروه در شمالشرق افغانستان تبدیل شده است.
