رنگین دادفر سپنتا، وزیر امور خارجه پیشین افغانستان، با انتشار یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس به نقد سیاستهای مداخلهجویانه خارجی پرداخت و تأکید کرد که تجربه دو دهه حضور نظامی آمریکا در افغانستان ثابت کرده است که مداخله نظامی راهحل ایجاد آزادی و دموکراسی نیست.
این دیپلمات باتجربه افغانستانی امروز (سهشنبه، ۲۸ دلو/بهمن ۱۴۰۴) با اشاره به تجارب تاریخی نوشت که ملتها باید خود درباره نوع نظام سیاسیشان تصمیم بگیرند و «آزمایشگاههای علم سیاست» نشان دادهاند که مداخله خارجی نتیجهای جز ناکامی ندارد.
سپنتا در بخشی از این یادداشت با اشاره به دو دهه حضور نظامی ایالات متحده در افغانستان گفت: «اگر بمبهای آمریکا آزادی میآوردند، حالا افغانستان باید بهشت آزادی و عدالت در جهان میبود.» او تأکید کرد که تجربه افغانستان نمونهای روشن از ناکارآمدی مداخله نظامی برای ایجاد دموکراسی است و افزود: «آزمایشگاههای علم سیاست، تجارب تاریخیاند. ما آزمودیم.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که تنش میان ایران و آمریکا در ماههای اخیر بار دیگر به محور تحلیلهای منطقهای تبدیل شده است. کارشناسان معتقدند سخنان سپنتا، هرچند مستقیماً درباره افغانستان است، اما بهطور غیرمستقیم بر این نکته تأکید دارد که مدلهای تحمیلی و فشار خارجی اعم از تحریمهای اقتصادی تا تهدید نظامی در هیچ کشوری به استقرار ثبات و آزادی منجر نشده است.
در فضای تحلیلی ایران نیز این دیدگاه مطرح است که تجربه افغانستان، عراق و دیگر کشورها نشان داده سیاستهای مداخلهجویانه آمریکا نهتنها به دموکراسی منجر نشده، بلکه هزینههای انسانی و امنیتی گستردهای برای ملتها ایجاد کرده است. از همین منظر، برخی تحلیلگران سخنان سپنتا را همراستا با موضع رسمی ایران میدانند؛ موضعی که بر حق ملتها برای تعیین سرنوشت خود بدون فشار و مداخله خارجی تأکید دارد.
