رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان، در کنفرانس «محیط زیست و مدیریت آب» که در کابل برگزار شد، با تأکید بر یافتههای سروی وضعیت منابع آب شهر کابل، بحران محیطزیست را یکی از مهمترین چالشها و در عین حال فرصتهای نوین همکاری منطقهای میان ایران و افغانستان دانست.
سیدروحالله حسینی در این نشست اظهار داشت که بحرانهای محیطزیستی ماهیتی فرامرزی دارند و هیچ کشوری بهتنهایی قادر به مهار آنها نیست. به گفته او، تجربههای اخیر نشان داده است که هنگامیکه آب، هوا، خاک و اقلیم در معرض تهدید قرار میگیرند، منطق رقابت جای خود را به ضرورت همکاری برای بقا میدهد.
وی با اشاره به پیوستگی اکولوژیک دو کشور افزود: ایران و افغانستان عملاً در یک سامانه زیستمحیطی مشترک قرار دارند و هرگونه تغییر در منابع آب، وضعیت اقلیم یا تخریب سرزمین در یک سوی مرز، پیامدهایی مستقیم در سوی دیگر بههمراه دارد. او تأکید کرد که موضوعاتی چون سدسازی، خشکسالی، بیابانزایی و ریزگردها بهصورت زنجیرهای به یکدیگر متصلاند و تنها از طریق مدیریت مشترک قابل کنترل هستند.
رایزن فرهنگی ایران همچنین منشأ بخش قابل توجهی از ریزگردهای شرق ایران را بستر خشک هامون، بیابانهای نیمروز و فراه و مناطق تخریبشده افغانستان دانست و خاطرنشان کرد که این پدیدهها مرز سیاسی نمیشناسند.
در ادامه این کنفرانس، حسینی با اشاره به آسیبپذیری بالای افغانستان در برابر تغییرات اقلیمی و روند فزاینده خشکی در ایران، همکاری دو کشور در حوزه سازگاری با تغییر اقلیم را ضرورتی اجتنابناپذیر توصیف کرد. به باور او، محیطزیست میتواند بهعنوان زبانی جدید در دیپلماسی منطقهای عمل کند؛ زبانی فنی و غیرسیاسی که امکان گفتوگو و همکاری کمتنش و پایدار را فراهم میسازد.
وی چهار محور اصلی همکاری محیطزیستی میان ایران و افغانستان را مدیریت مشترک حوزههای آبریز، مقابله با بیابانزایی و مهار کانونهای ریزگرد، احیای تالاب هامون و ایجاد کمربند سبز مشترک عنوان کرد. به گفته او، چنین همکاریهایی میتواند علاوه بر حفاظت از محیطزیست، به ایجاد اشتغال، کاهش مهاجرت و افزایش امنیت منطقهای کمک کند.
در این نشست همچنین به ظرفیتهای طبیعی افغانستان در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر از جمله نور خورشید، باد و ارتفاعات سرد و پربارش، و نیز توانمندیهای فنی و مدیریتی ایران در زمینه آب و انرژی اشاره شد. ایجاد نهاد مشترک محیطزیستی، استفاده از دادههای ماهوارهای، تیمهای تخصصی مشترک و بهرهگیری از منابع مالی بینالمللی از جمله پیشنهادهایی بود که در این کنفرانس مطرح شد.
سخنرانان این نشست در پایان تأکید کردند که محیطزیست و منابع آب، حافظه بلندمدت منطقه محسوب میشوند و همکاری بر پایه آنها میتواند از بسیاری توافقهای سیاسی، ماندگارتر و اثربخشتر باشد.
