بر اساس گزارش سالانه یک بنیاد پژوهشی بینالمللی، افغانستان به عنوان یکی از شش کشور ناامن جهان معرفی شده است. در این فهرست، پس از افغانستان، کشورهای یمن، جمهوری دموکراتیک کنگو، سودان، روسیه و اوکراین به عنوان ناامنترین کشورهای جهان شناخته شدهاند.
موسسه اقتصاد و صلح در گزارش خود اعلام کرده است که «با وجود کاهش سطح درگیریهای مسلحانه پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، حکومتداری ضعیف و بحرانهای گسترده بشری، به ناآرامیهای سیاسی و بیثباتی اجتماعی دامن زده است.»
دادههای این گزارش که روز شنبه، ششم جدی (دسامبر) منتشر شد، نشان میدهد که افغانستان ناامنترین کشور در منطقه جنوب آسیا است. از دیدگاه این موسسه، عواملی همچون دسترسی گسترده گروهها و افراد غیرمسئول به سلاح، میزان بالای جرایم خشونتآمیز، بیثباتی سیاسی و موج عظیم مهاجرت داخلی و خارجی، باعث شده است که افغانستان در پایینترین ردههای فهرست کشورهای صلحآمیز جهان قرار گیرد.
در گزارش شاخص صلح جهانی، ناامنی فراتر از درگیریهای مسلحانه تعریف شده است و صلح بر اساس معیارهایی مانند میزان مصونیت و امنیت اجتماعی، سطح درگیریهای داخلی و بینالمللی و درجه نظامیشدن یک کشور ارزیابی میشود. یکی از شاخصهای عمده صلح اجتماعی، دسترسی عادلانه شهروندان به خدمات اولیه است. در این زمینه، نظام سلامت افغانستان به دلیل کاهش شدید کمکهای مالی بینالمللی در وضعیتی بحرانی به سر میبرد. سازمان جهانی بهداشت در سال جاری اعلام کرد که به علت کمبود بودجه، حدود ۸۰ درصد از خدمات خود در افغانستان را کاهش داده است. به گفته موسسه اقتصاد و صلح، این کاهش کمکها «بحران موجود در کشور را تشدید کرده است.»
همچنین، افغانستان در حال حاضر یکی از چهار کشوری است که بیشترین تعداد پناهجو را در سطح جهان تولید میکند. در این گزارش آمده است: «از نیمه سال ۲۰۲۴، بیش از نیمی از پناهجویان ثبتشده نزد کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، تنها از چهار کشور افغانستان، سوریه، اوکراین و ونزوئلا بودهاند.»
اگرچه پس از سقوط حکومت پیشین در کابل، درگیری مستقیم نظامی بین طالبان و دولت سابق همراه با متحدان خارجیاش به پایان رسیده، اما مردم افغانستان به دلیل نبود فرصتهای اقتصادی، ترس از آزار و پیگرد، و همچنین اعمال محدودیتهای شدید علیه آموزش و اشتغال زنان، همچنان راه مهاجرت اجباری به کشورهای دیگر را در پیش گرفتهاند.
از سوی دیگر، تنشهای دورهای حکومت طالبان با کشورهای همسایه مانند ایران و پاکستان، منجر به اخراج دستهجمعی میلیونها مهاجر افغان از این کشورها شده است. این اخراج گسترده در شرایطی صورت میگیرد که به تاکید سازمانهای بینالمللی، نظامهای سلامت، خدمات عمومی و اقتصاد افغانستان ظرفیت و امکانات لازم برای جذب و حمایت از این بازگشتگان را ندارد.
در نتیجه، بر اساس ارزیابی موسسه اقتصاد و صلح، افغانستان تحت حاکمیت طالبان از نظر دستیابی به صلح و امنیت انسانی، در میان ۱۶۳ کشور مورد بررسی، در جایگاه ۱۵۸ام قرار گرفته است. گزارش میافزاید که افغانستان و اوکراین بالاترین هزینه اقتصادی ناشی از خشونت را به نسبت تولید ناخالص داخلی خود متحمل شدهاند. این هزینه در هر دو کشور بیش از ۴۰ درصد از کل تولید ناخالص داخلی برآورد شده است.
شاخص صلح جهانی که هر ساله توسط موسسه اقتصاد و صلح تهیه میشود، به عنوان یک سند معتبر و معیاری استاندارد برای سنجش وضعیت صلح در جهان شناخته میشود. این گزارش جامعترین تحلیل دادهبنیان را با تمرکز بر روندهای صلح، ارزش اقتصادی آن و چگونگی توسعه جوامع صلحطلب ارائه میدهد.
در گزارش امسال شاخص جهانی صلح، کشورهای ایسلند، ایرلند، نیوزیلند، استرالیا و سوئیس به ترتیب در جایگاه اول تا پنجم صلحآمیزترین کشورهای جهان قرار گرفتهاند.
